Göz Aşısı Nasıl Yapılır?
Göz aşısı pek çok insanın daha önce duyduğu, ancak yeterli bilgiye sahip olmadığı bir kavram. Sizler için bu farklı aşılama yöntemine dair her şeyi derledik.
Göz Aşısı Nedir?
Göz aşısı bir kalemden birkaç tane tomurcuk (göz) alınarak, birçok bitkiye hızlı ve kolay bir şekilde yapılan aşılama şeklidir. Yapılması kolaydır. Bu sayede amatörlerde rahatlıkla bu yöntemi kullanabilmektedir. Kısa sürede sonuca ulaşılır. Bu yüzden çok tercih edilen bir aşıdır.
Aşı Gözü Nasıl Alınır?
Göz aşılarında en önemli hareketlerden biri aşı gözünü almaktır. Diyelim ki komşunuzun bahçesinde çok güzel ürün veren bir erik yada kiraz ağacı var. Sizde bu ağaçtan göz alıp kendi erik yada kiraz ağacınıza aşılamak istiyorsunuz. Nasıl yapacaksınız? İnanın çok kolay.
Üzerinde meyve olan dal yada sürgün mutlaka yaz ayları boyunca meyve sürgünü vermeye yani uzamaya devam eder. Bu dalın uzayan uç kısımları seneye verimli meyve verecektir. Biz de uç kısımlara doğru kalemimizi alırsak, aşılama yapacağımız ağacımızdan da seneye hızlı bir şekilde verim alırız. Bu uzayan daldan yada sürgünden belli bir kısmını, meyvelerin olduğu yere çok yaklaşmadan kesiyoruz.
Kolay Eğilen Kısımları Kullanmayın
Aldığımız dal parçası aşıya hazır bir kalemdir. Bu dal parçasının bazı kısımları bizim işimize yaramayacaktır. Örneğin, dalın uç kısımları odunsulaşmadığı için çok kolay eğilir. Kolay eğilen kısımları dal parçamızdan ayırmamız lazım. Zaten dalımız mor bir gövdeye sahip olduğu için, uç kısımlarına gidildikçe mor rengi kalmayacaktır. Bu kısımda yer alan gözler olgunlaşmamıştır ve aşılama yönteminde bize başarılı sonuç vermez. O yüzden dalımızın çok kolay eğilen yada mor rengi olmayan yerlerini kesiyoruz. Elimizde kalan kalem yada dalımızı gelişme aşamasında kestiğimiz için çok çabuk nem kaybedecektir. Bu yüzden hızlı hareket ederek dalımızdaki yaprakları sap kısmında kesiyoruz.
Bu şekilde gözleri alacağımız sürgünü yapraksızlaştırmış olduk. Elimizdeki kalemi suyun içerisine koyduğumuzda nemini kaybetmeyecektir. Eğer su imkanımız yoksa o zaman nemli bir bezin içerisine koyup yine nemini kaybetmesini önlemiş oluruz. Evet aşı yapmak için kalemimiz hazır.
Göz Aşısı İçin Göz Nasıl Çıkartılır?
Göz aşısı yapılırken en önemli noktalardan biri gözün çıkarılmasıdır. Aşı gözü alırken kalem üzerinde küçük bir hesaplama yapmamız gerekir. Gözün 1,5 cm altından ve 1,5 cm üzerinden kesici bir aletle yatay çentik atıyoruz.
Bu atmış olduğumuz çentiklerin sağından ve solundan göze zarar vermeden çizik atarak çentikleri birleştiriyoruz. Gözün çevresinde bir dikdörtken alan çizmiş olduk. Gözü dalın birleştiği yerden hafifçe sağa yada sola doğru hareket ettirdiğimizde kabuğu ile birlikte kolayca çıkarmış oluruz. Gözün kabuk ile birleştiği yerde tomurcuğu olur. Bu tomurcuğun tam simetriğinde, kabuğun içerisinde bir siyah nokta görmeniz lazım.
Dala Yatay Bir Çentik Atın
Eğer bu noktacık kabuğun içerisinde yoksa aşınız tutmayacaktır. Mutlak suretle o parça orda olmak zorundadır. Bizim gözümüzde siyah noktacık var. Artık hedeflediğimiz ağacımıza hazırladığımız gözü aşılayabiliriz. Aşılama yapmak istediğimiz dala yatay bir çentik atıyoruz. Gözümüzün kabuk uzunluğuna eş, yukarıdan aşağıya doğru bu yatay çentiğimize kadar dalımızı çiziyoruz. Dikey çizginin sağ ve sol kabuklarını hafifçe kaldırıyoruz.
Sonrada gözümüzü bu hafif kalmış kabukların olduğu yere yerleştiriyoruz. Gözümüzün alt kısmı, ilk yatay çentik attığımız yer ile aynı hizada olmalıdır.
Bu aşamayı da bitirdikten sonra bağlama işlemine geçebiliriz. Bağlamaya aşağıdan başlıyoruz ve sıkı olmasına dikkat ediyoruz.
Aşı yerinin hava almaması gerekiyor. Sıkıca bağlarken gözümüze zarar vermemeye ve üstünü örtmemeye dikkat ediyoruz. Yara kısımlarının tamamını sarıyoruz.
Sıkı sarma tekniği sayesinde bitkideki iletim demetleri kendini onarmaya başlayacak ve aşımız tutacaktır. Aşımızı yaptık.
Peki Aşımızın Tuttuğunu Nasıl Anlayacağız?
Aşı gözünü alırken yaprakların sap kısmını almıştık. Kabuğu ile birlikte bu sap kısmını da aşılamada kullandık. Aşılama yaptığımız bu sap, 2-4 hafta içerisinde kurur düşerse veya dokunduğumuzda düşerse bu aşı tutmuştur. Dokunduğumuzda sap sertçe aşı yaptığımız yerde duruyorsa, ciddi bir darbe ile düşüyorsa o zaman bu aşı tutmamış demektir. Tekrar aşı işlemini yapmamız gerekir.
Kalem Aşısı Nasıl Yapılır?
Kalem Aşısı Ne Zaman Yapılır?
Kalem aşısı genellikle toprağın uyanmaya başladığı, sıcaklığın 10’lu derecelerin üzerine çıktığı, anaç’da kambiyum dokularının gelişmeye başladığı zamanlarda yapılır. Kambiyum dokuları, bitkinin gelişmesini ve büyümesini sağlayan hücrelerdir. Bu hücreler, aşılama işlemi sırasında anaç bitkimiz üzerinde yapılan kesim noktasını yara olarak algılar ve bitkinin o kısmını onarmaya başlar. Doğal olarak da bu onarma sonucunda bizim kalemimiz ile anaç bitkimizin kaynaşmasını sağlamış olur.
Kalem Aşısı Kalemi Nasıl Seçilir?
Aşılama işlemindeki önemli olan unsurlardan biri kalemin seçilmesidir. Kalemin nasıl olması gerektiğini bir önceki "Göz Aşısı Nasıl Yapılır?" yazımızda anlatmıştık. O yüzden bir kere daha bu konuya girmeyeceğiz. Yanlız küçük bir detay olarak şunu söyleyebiliriz. Kalem aşısını yaparken seçmiş olduğumuz kalemimizin göz sayısının 2 yada 3 olması yeterlidir. Kaleminizde daha fazla göz olması bitkinizi yorabilir ve aşınızın verimini düşürür.
Yumuşak Çekirdekli Meyvelerde Tercih Edilmelidir
Kalem aşıları yumuşak çekirdekli meyvelerde (elma, ayva, dut, vb.) çok iyi sonuç verir. Sert çekirdekli meyvelerde ise kalem aşılarının tutma oranı düşüktür. Göz aşısı sert çekirdekli meyveler için çok daha uygundur.
Aşı çakımızla anacımızı belirlediğimiz yükseklikten yatay şekilde kesiyoruz. Anacımızın üst kısmındaki yatay yüzeyin tam ortasından, anacımızı ikiye ayıracakmış gibi 4-5cm uzunluğunda bir kesme işlemi daha yapıyoruz. Bu işlemle aşılama işlemi sırasında kalemimizin gireceği yeri hazırlamış olduk.
Kalemimizin, anacımıza rahat bir şekilde girmesini sağlamak için ucunu sağdan ve soldan keserek sivriltiyoruz.
Bu işlemi de yaptıktan sonra, kalemimizi ikiye ayırmış olduğumuz anacımızın içerisine dikkatlice yerleştiriyoruz.
Bağlama İşleminde Neye Dikkat Edilmelidir?
Evet artık sıra aşımızı bağlama işlemine geldi. Göz aşısında olduğu gibi bağlama işlemini sıkı sıkıya yapıyoruz. Bağlama esnasında kalemimiz oynamamalıdır.
Evet aşılama işlemimizi tamamladık. Fakat en son yapmamız gereken bir işlem daha var. Kalemimizin tepe noktasını daha önceden kesmiştik. Bu kısmın açıkta kalmaması lazım. Aşı macunu ile bu kısmı kapatmamız gerekir. Aksi takdir de don olayında yada rüzgar esmelerinde aşı kalemimiz nemini kaybedecek, bu olay da aşımızın tutmasını engelleyecektir. Aşı macunumuzu da kalemimizin tepe yüzeyine sürerek kalem aşılama işlemimizi bitirmiş oluyoruz.
