Çeşitlerin çoğunda tozlanma şarttır. Eğer tozlayıcı kullanılmazsa ya çok küçük meyve oluşur ya da vegetasyonun ileriki safhalarında meyveler dökülür. Tozlayıcı olarak düzenli erkek çiçek veren çeşitler kullanılmalıdır. Tozlanma böceklerle olur. Tozlayıcı çeşitlerin çoğunun meyve kaliteleri iyi değildir ve pazar değeri yoktur. %10 tozlayıcı kullanmak gerekir. Meyve etinde kahverenklilik genelde istenmeyen özelliktir. Bu nedenle çeşitlerden tozlanma olmadan yeterli ürün alınıyorsa tozlayıcılara gerek olmayabilir.
.jpg)
Dış ülkelerde tozlayıcı çeşit kullanılmamaktadır. Böylece istenen ve meyve eti turuncu olan meyveler elde edilmektedir. Fuyu çeşidinden iyi ürün almak için mutlaka tozlayıcı gerekir. Tozlansada meyve et rengi değişmez. Tanenanshi ve Hachiya çeşidi de tozlanma olmadan düzenli meyve verir. Bu yüzden ABDde çekirdeksiz meyve alabilmek için tek bu çeşitlerle bahçe kurmayı tercih edilmektedir.
Meyve: Çeşitler irilik ve şekil yönünden oldukça değişiklik gösterir. Trabzon hurması çeşitlerinde meyve şekilleri basık, çok basık, konik, kısa konik ve uzun olabilmektedir.
EKOLOJİK İSTEKLER
1.iklim: Trabzon hurması bir subtropik iklim meyvesidir. Ancak kışın yaprağını döktüğü için ılıman iklim şartlarında da yetiştiriciliği yapılmaktadır. -12 oCye kadar dayanabilmektedir. Soğuklama ihtiyaçları 200-400 saat arasında değişmektedir. Geç çiçeklendiği için erken ilkbahar donlarından etkilenmezler. Olgunluk için 140 – 160 güne ihtiyaç duyarlar. Yüksek hava nemi isterler. Dalları çok gevrek olduğundan sert rüzgarlarda kırılmalar olabilir. Bundan dolayı dalları herekle desteklemek gerekir.Özellikle meyve yükünde olduğunda.
2.Toprak: En uygun topraklar, orta ağır, organik maddece zengin, iyi drene olan, pHı 6.5-7.0 olan topraklardır. Kireç içeriği 0.20 olan topraklarda yetiştiriciliği yapılabilmektedir.
ÇOĞALTILMASI
Trabzonhurması hem generatif hem de vegetatif olarak çoğaltılabilmektedir. Generatif çoğaltma daha çok anaç üretiminde kullanılmaktadır. Vegatatif çoğaltma yöntemlerden en çok uygulanan yöntem aşı ile çoğaltmadır. Bu türde en çok kullanılan yöntem ise durgun T ve yongalı aşı metodudur.
Trabzonhurmasında Kullanılan Anaçlar Ve Özellikleri:
1.Diospyros kaki L. : Meyveleri yenen yabani formudur. Kuvvetli büyür , tüm çeşitlerle uyuşur ve bir örnek çöğür veren bir anaçtır. Kazık kök oluşumu görülür.
2. Diospyros lotus L. : Birörnek çöğür verir ve soğuklara dayanıklıdır. Özellikle buruk çeşitlerle iyi uyuşma gösterir. Fuyu çeşidi ile uyuşmazlık gösterir. Bazı aşılı çeşitlerde aşırı meyve dökümü olabilmektedir. Saçak kök oluşumu görülür.
3. Diospyros virginiana L. : Nemli toprak koşullarına ve soğuklara dayanımı iyidir. Çok fazla dip sürgünü verir. Standart çöğür ve ağaç gelişim sağlayamaz.
4. Diospyros oleifera Cheng. : Çinde tanen kaynağı olarak kullanılır.
5. Diospyros rhombifolia Hemsi: Bodur anaç olarak kullanılmaktadır.
Bakım ve Kültürel İşlemler
1.Budama: Dikimi izleyen ilk 3 yıl şekil budaması yapılır. Uygulanan yöntemler modifiye lider, goble, palmet ve farklı telli terbiye sistemleri uygulanabilmektedir.
A. Değişik Doruk Dallı Budama:
1. yıl: Toprak yüzeyinden itibaren 70 cm den tepe kesimi yapılır. Baharda süren sürgünler arasından gövde üzerine 45-60olik açılarla dağılmış 3-5 dal, anadalları oluşturmak üzere seçilir.
2.yıl: Dinlenme döneminde lider dalın 2/3ü kesilerek doruk dalı oluşturmak üzere bırakılır. Diğer ana dallar 45-60 cm den itibaren kesilerek kısaltılır.
3.yıl: Lider dal kısaltılır. Anadallar ve seçilen yan dalların gelişmesi için diğer dallar çıkarılarak şekil oluşturulmuş olur.
Diğer yıllar ağacın taç gelişimi korunarak taç içinde sıklık oluşturan, hastalanan ve yaralanan dallar çıkarılır. Bu aynı zamanda verim budamasıdır.
2. Goble budama yöntemi:
Değişik doruk dallı sisteme benzer şekilde oluşturulmakla birlikte en önemli fark tacın ortasında doruk dalın bırakılmamasıdır. Güneş yanıklığına duyarlı olduğundan aşırı ışıklanmanın olduğu yerlerde tacın dengeli oluşturulması büyük önem arz eder.
2. Sulama-Gübreleme
Sulama aralıklarıyla verilecek su miktarı iklim, toprak ve anaç faktörlerine bağlı olarak değişir. Genelde damla sulama yöntemi kullanılır. Özellikle çiçeklenme devresinde sıcaklık yüksek olduğundan ağaç strese sokulmamalıdır. Aksi halde çiçek ve küçük meyve dökümü yaşanır. Düzensiz sulama hasada yakın dönemlerde meyvelerin çatlamasına neden olur. Azotlu gübrelerin 1/3ü ilkbaharda, 1/3ü mayısta, geri kalan 1^3ü Haziran ayında verilmelidir. Fosforlu ve potasyumlu gübreler ağaçların taç izdüşümlerinde açılan hendeklere verilmelidir. Magnezyum, demir ve mangan eksikliği meyve dökümlerine neden olduğu için gerektiğinde iz element ağırlıklı yaprak gübresi kullanılmalıdır.
Hasat Ve Depolama Trabzonhurması 3-4 yaşlarında meyve vermeye başlar ve tam verim çağı 7 yaşından sonra başlar. Ağaç başı ortalama 20-40 kg arasında değişir. Meyve sertken toplanmalıdır. Buruk olmayan çeşitler hasattan hemen sonra tüketilebilirken buruk olan çeşitler hasattan sonra olgunlaşmaya bağlı olarak yumuşadıktan sonra tüketilebilmektedir. Olgunlaştırma için hasadı geciktirmek yerine hasat sonrası olgunlaştırma uygulamaları tercih edilmektedir. Meyveler çanak yaprakların hemen üzerinde bulunan meyve sapı kesilerek hasat edilir. Trabzon hurması klimakterium özellik gösterdiğinden yaralanan alanlar hemen olgunlaşır. Hasat sonrası meydana gelen kayıpların %4-12si hasat sırasında yapılan hatalardan, %5-15i pazara hazırlama uygulamalarından kaynaklanır. Meyve -1,+1 oC sıcaklık ve %80-90 oransal nemde 2-4 ay depolanabilir.
Olgunlaştırma İşlemleri
1-Etilen Odalarında Olgunlaştırma: 250-1000 ppm etilen gazı depo havasına verilir. Ertesi gün meyveler oda sıcaklığına alınır ve 2-6 gün içinde olgunlaşır.
2. Ethrel Solüsyonuna Bandırma: 250-1000 ppm arasında değişen dozlarda hazırlanan ethrel solüsyonuna 1-2 dak. Bandırıldıktan sonra oda sıcaklığında birkaç gün bekletilir.
3. Karpitle Olgunlaştırma: Yaygın olarak kullanılan yöntemdir. Meyveler bir odaya alınır ve meyve ağırlığının %0.1-1i kadar karpit bir kap içinde odanın değişik yerlerine yerleştirilir. Karpitler üzerine birkaç damla su damlatıldıktan sonra gaz çıkışı başlar ve oda kapatılır. Bir gün sonra oda açılarak oda havalandırılır. 2-6 gün içinde meyveler olgunlaşır.